Analiza prawna Przedsiębiorczość to nie tlko rejestracja firmy w Urzędzie. Jest ona wtedy, gdy człowiek zauważa problem, potrzebę albo szansę i postanawia podjąć konkretne działanie.
Możesz działać przedsiębiorczo jako uczeń, pracownik, wolontariusz, członek zespołu lub organizator wydarzenia. Nie musisz niczego sprzedawać. Ważne jest to, czy potrafisz przejść od obserwacji i pomysłu do rozwiązania, które przynosi komuś wartość.
Maja zauważyła, że uczniowie rozpoczynający naukę w jej szkole często nie mogą znaleźć właściwych sal i spóźniają się na lekcje. Porozmawiała z pierwszoklasistami, zebrała najczęściej zgłaszane problemy, przygotowała prosty system oznaczeń korytarzy i poprosiła grupę starszych uczniów o pomoc podczas pierwszego tygodnia zajęć.
Po kilku dniach Maja zebrała opinie uczestników i poprawiła rozwiązanie. Nie założyła firmy i nie otrzymała wynagrodzenia. Mimo to działała przedsiębiorczo, ponieważ rozpoznała problem, podjęła inicjatywę, zorganizowała ludzi i doprowadziła do wdrożenia użytecznego rozwiązania.
O co chodzi w przedsiębiorczości?
Przedsiębiorczość jest pojęciem szerszym niż prowadzenie działalności gospodarczej. Obejmuje sposób myślenia i działania, który pozwala dostrzegać możliwości, podejmować decyzje, organizować zasoby oraz doprowadzać pomysły do realizacji.
Przedsiębiorczość to gotowość i zdolność do zauważania problemów, potrzeb oraz szans, podejmowania inicjatywy, organizowania potrzebnych zasobów i wprowadzania użytecznych rozwiązań w życie.
Osoba przedsiębiorcza nie czeka zawsze na gotową instrukcję. Potrafi zadać pytanie: co można poprawić, komu jest potrzebna pomoc, jakie zasoby są dostępne i co trzeba zrobić jako pierwszy krok?
Nie oznacza to jednak działania bez zastanowienia. Przedsiębiorczość wymaga także odpowiedzialności. Trzeba brać pod uwagę skutki własnych decyzji, potrzeby innych osób, dostępny czas, koszty oraz możliwe ryzyko.
Osoba przedsiębiorcza a przedsiębiorca
Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą. Osoba przedsiębiorcza to natomiast ktoś, kto wykazuje inicjatywę, samodzielność, odpowiedzialność i gotowość do rozwiązywania problemów.
Przedsiębiorca może działać przedsiębiorczo, ale sama rejestracja firmy nie przesądza jeszcze o posiadaniu wszystkich kompetencji przedsiębiorczych. Z drugiej strony uczeń, pracownik albo wolontariusz może być bardzo przedsiębiorczy, chociaż nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej.
Dlatego w zadaniu maturalnym nie należy automatycznie utożsamiać przedsiębiorczości z posiadaniem firmy. Trzeba analizować konkretne zachowanie opisanej osoby.
Przedsiębiorczość, kreatywność i innowacyjność
Te trzy pojęcia są ze sobą związane, ale nie oznaczają dokładnie tego samego.
- Kreatywność polega na tworzeniu nowych, użytecznych pomysłów i dostrzeganiu różnych sposobów rozwiązania problemu.
- Przedsiębiorczość pozwala wybrać rozwiązanie, zorganizować działanie i przejść od pomysłu do realizacji.
- Innowacyjność oznacza wdrażanie nowego albo istotnie ulepszonego rozwiązania w praktyce.
Można więc mieć wiele kreatywnych pomysłów, ale nie podjąć żadnego działania. Można też działać bardzo sprawnie, korzystając ze znanych rozwiązań. Innowacja pojawia się wtedy, gdy nowe lub ulepszone rozwiązanie zostaje rzeczywiście zastosowane.
W przykładzie z Mają kreatywność pomogła zaprojektować system oznaczeń. Przedsiębiorczość była potrzebna do zorganizowania pracy i wdrożenia pomysłu. Jeżeli zastosowany system był nowym lub istotnie ulepszonym rozwiązaniem dla tej szkoły, można również mówić o innowacyjności.
Jak działa przedsiębiorczość krok po kroku?
- Zauważasz problem, potrzebę albo szansę. Najpierw trzeba dostrzec, że coś można zrobić lepiej.
- Zbierasz informacje. Sprawdzasz, kogo dotyczy problem, jakie są jego przyczyny i czego potrzebują zainteresowane osoby.
- Tworzysz możliwe rozwiązania. Na tym etapie szczególnie ważna jest kreatywność.
- Wybierasz rozwiązanie. Oceniasz jego przydatność, wykonalność, koszty, potrzebny czas i możliwe skutki.
- Organizujesz zasoby. Zasobami mogą być ludzie, wiedza, informacje, materiały, sprzęt, czas lub pieniądze.
- Podejmujesz działanie. Pomysł zaczyna przynosić wartość dopiero wtedy, gdy zostanie wprowadzony w życie.
- Sprawdzasz rezultat i wprowadzasz poprawki. Osoba przedsiębiorcza uczy się na podstawie efektów oraz informacji zwrotnych.
Nie każde działanie zakończy się pełnym sukcesem. Przedsiębiorczość nie polega na nieomylności. Polega również na wyciąganiu wniosków, poprawianiu rozwiązania i odpowiedzialnym reagowaniu na zmianę sytuacji.
Znaczenie przedsiębiorczości w różnych obszarach życia
Życie osobiste
Przedsiębiorczość pomaga samodzielnie rozwiązywać problemy, organizować naukę, planować cele i reagować na nowe sytuacje. Człowiek przedsiębiorczy częściej szuka możliwego działania niż zatrzymuje się na stwierdzeniu, że czegoś nie da się zrobić.
Życie społeczne
Przedsiębiorcze osoby mogą inicjować działania ważne dla szkoły, osiedla, organizacji lub lokalnej społeczności. Organizują pomoc, wydarzenia, zbiórki, akcje informacyjne albo rozwiązania usprawniające współpracę między ludźmi.
W tym obszarze tworzona wartość nie musi mieć postaci zysku finansowego. Może nią być poprawa bezpieczeństwa, ułatwienie dostępu do informacji, ograniczenie marnowania zasobów albo pomoc określonej grupie osób.
Życie gospodarcze
Przedsiębiorczość sprzyja powstawaniu nowych produktów, usług i sposobów organizowania pracy. Może prowadzić do lepszego wykorzystywania zasobów, zaspokajania potrzeb klientów, rozwoju przedsiębiorstw oraz tworzenia miejsc pracy.
Nie oznacza to, że każdy pomysł biznesowy zakończy się sukcesem. Przedsiębiorcze działanie wymaga rozpoznania potrzeb, oceny możliwości, podejmowania decyzji i gotowości do modyfikowania planu.
W zadaniu dotyczącym przedsiębiorczości szukaj przede wszystkim konkretnego działania osoby opisanej w źródle. Następnie połącz to działanie z właściwą cechą, pojęciem albo skutkiem.
Przydatny schemat odpowiedzi:
Działanie jest przejawem przedsiębiorczości, ponieważ osoba rozpoznała określony problem lub szansę, podjęła inicjatywę i doprowadziła do konkretnego rezultatu.
Samo zdanie „Maja jest przedsiębiorcza” jest zbyt ogólne. Nie pokazuje, na jakiej podstawie sformułowano wniosek.
Ćwiczenie w stylu CKE
Przeczytaj opis.
W szkolnej bibliotece wiele używanych podręczników pozostawało niewykorzystanych, chociaż młodsi uczniowie poszukiwali tańszych materiałów. Kuba porozmawiał z uczniami i bibliotekarką, przygotował zasady wymiany książek, zebrał zespół pomagający w ich segregowaniu i zorganizował szkolny punkt wymiany. Po pierwszej edycji uczestnicy zgłosili problem z wyszukiwaniem tytułów, dlatego Kuba uporządkował książki według przedmiotów i klas.
1. Wyjaśnij, dlaczego działanie Kuby jest przykładem przedsiębiorczości, mimo że nie prowadził on firmy.
2. Wyjaśnij jedno znaczenie przedsiębiorczości w życiu społecznym, odwołując się do opisu.
3. Podaj jedną cechę osoby przedsiębiorczej widoczną w zachowaniu Kuby i uzasadnij odpowiedź przykładem jego działania.
Pokaż odpowiedź i omówienie
1. Przykładowa odpowiedź: Kuba działał przedsiębiorczo, ponieważ rozpoznał problem niewykorzystanych podręczników, podjął inicjatywę, zorganizował ludzi i doprowadził do uruchomienia rozwiązania przydatnego uczniom. Prowadzenie firmy nie jest koniecznym warunkiem działania przedsiębiorczego.
2. Przykładowa odpowiedź: Przedsiębiorczość pomaga rozwiązywać problemy społeczności. Punkt wymiany ułatwił młodszym uczniom zdobycie potrzebnych podręczników, a jednocześnie pozwolił ponownie wykorzystać książki, które wcześniej pozostawały nieużywane.
3. Przykładowa odpowiedź: Kuba wykazał inicjatywę, ponieważ nie ograniczył się do zauważenia problemu, lecz sam rozpoczął rozmowy, opracował zasady i zorganizował punkt wymiany.
Można było również wskazać odpowiedzialność, umiejętność współpracy, kreatywność albo elastyczność, pod warunkiem że odpowiedź została uzasadniona odpowiednim działaniem z opisu.
W pierwszej odpowiedzi trzeba pokazać co najmniej związek między rozpoznaniem problemu, podjęciem inicjatywy i wdrożeniem rozwiązania. W trzeciej odpowiedzi sama nazwa cechy nie wystarczy, ponieważ polecenie wymaga także uzasadnienia.
Błędne uproszczenie: przedsiębiorczy jest tylko właściciel firmy.
Takie rozumowanie pomija przedsiębiorczość w życiu osobistym i społecznym. Osoba może działać przedsiębiorczo w szkole, pracy, organizacji lub lokalnej społeczności. Oceniaj jej zachowanie, a nie tylko formalny status.
Drugim częstym błędem jest wymienienie cechy bez odwołania do opisu. Jeżeli polecenie wymaga uzasadnienia, wskaż konkretne działanie bohatera.
Podsumowanie
- Przedsiębiorczość jest czymś innym niż prowadzenie firmy. Cecha przedsiebiorczosci a forma prawna to dwie rózne sprawy.
- Osoba przedsiębiorcza dostrzega problem lub szansę i podejmuje inicjatywę.
- Kreatywność pomaga tworzyć pomysły, a innowacyjność wiąże się z wdrażaniem nowych lub ulepszonych rozwiązań.
- Przedsiębiorczość ma znaczenie w życiu osobistym, społecznym i gospodarczym.
- W odpowiedzi maturalnej trzeba połączyć pojęcie lub cechę z konkretnym działaniem opisanej osoby.
Wiesz już, że przedsiębiorczość można zobaczyć w codziennym działaniu, a nie tylko w prowadzeniu firmy. W następnej lekcji nauczysz się rozpoznawać cechy osoby przedsiębiorczej w konkretnych sytuacjach i uzasadniać odpowiedź tak, aby wynikała bezpośrednio z opisu.
Matura 
Dla ucznia 
Zadania 
Dla rodzica 
Równania 
Geometria 
Matematyka 
PDF 
Dla nauczyciela